بازگشت تاکتیکی قیمت WTI با تعدیل تنشهای تجاری آمریکا–چین در برابر نگرانیهای عرضه مازاد
- تحلیل بازار
- کالاهای اساسی
مرور بازار
بازار جهانی نفت هفته را در حالی آغاز کرده که فضای کلی همچنان پرتنش اما با نگاهی محتاطانه رو به جلو است. دلیل اصلی این تغییر لحن، اظهارات رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، بود که نشانههایی از آمادگی برای کاهش تنشهای تجاری با چین، دومین مصرفکننده بزرگ نفت جهان، ارائه کرد.
این موضعگیری پس از تشدید تنشها در روز جمعه مطرح شد؛ زمانی که واشنگتن اعلام کرد تعرفههای جدیدی تا سقف ۱۰۰ درصد بر کالاهای چینی اعمال خواهد کرد و محدودیتهایی بر صادرات فناوریهای حیاتی وضع میکند. پکن نیز در واکنش، هزینههای بندری جدیدی برای کشتیهای آمریکایی تعیین کرد و صادرات برخی مواد استراتژیک را محدود نمود. شوک اولیه ناشی از این اقدامات باعث شد قیمت نفت برنت بزرگترین افت یکروزه خود از ماه اوت را تجربه کند؛ اما بازار بهتدریج این شوک را هضم کرد و قیمتها تثبیت شدند.
در معاملات آسیایی روز دوشنبه، بهای نفت برنت به بالای ۶۳ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام WTI نیز حوالی ۶۰ دلار نوسان کرد؛ هر دو پس از افت سنگین هفته گذشته اندکی بازیابی شدند. بر اساس گزارش بلومبرگ و رویترز، این بازگشت بیشتر ناشی از پوشش فروشهای استقراضی (Short-covering) بود تا بهبود بنیادین بازار.
بازار بدترین سناریو را پیشخور کرده بود، بنابراین حتی یک لحن نرمتر از سوی ترامپ به نفت فضای تنفس میدهد. با این حال اگر پیشرفت ملموسی در مذاکرات تجاری رخ ندهد، این روند صعودی بهاحتمال زیاد موقتی خواهد بود.
این نکته کلیدی است: بسیاری از معاملهگران با پوزیشنهای فروش وارد هفته شدند و همین فضای خالی پوزیشنها باعث شد زمینه برای یک بازگشت تاکتیکی فراهم شود؛ اما این به معنای تغییر روند کلی نیست.
از منظر عرضه، ریسکهای ژئوپلیتیکی همچنان سایه سنگینی بر بازار انداختهاند. پیشنهاد ترامپ برای ارسال موشکهای تاماهاوک برد بلند به اوکراین میتواند احتمال اقدامات تلافیجویانه از سوی تولیدکنندگان همپیمان روسیه در گروه اوپک+ را افزایش دهد. در عین حال، تداوم آتشبس بین اسرائیل و حماس باعث شده نگرانیها درباره اختلال در عرضه خاورمیانه کاهش یابد؛ عاملی که پیشتر بخشی از حق بیمه ژئوپلیتیکی قیمت نفت را تشکیل میداد.
از طرف دیگر، نشانههایی مبنی بر اینکه اعضای اوپک+ در حال افزایش عرضه با سرعتی بیش از انتظار بازار هستند، نگرانیها درباره بازگشت مازاد عرضه در اواخر سال ۲۰۲۵ را تقویت کرده است.
در سمت تقاضا، تصویر نامتوازن است. دادههای تجاری چین که امروز منتشر شد فراتر از انتظارات بود؛
- صادرات در ماه سپتامبر ۸٫۳٪ نسبت به سال گذشته رشد کرد (بالاتر از پیشبینیها)
- واردات نیز ۷٫۴٪ افزایش یافت، که نشانهای از بهبود نسبی تقاضای خارجی است و از مسیر افزایش جریان واردات میتواند از بازار نفت حمایت کند.
با این حال، مازاد تجاری چین بیش از انتظار کاهش یافته است؛ این نشان میدهد بخشی از این جهش احتمالاً ناشی از بازسازی موجودی انبارهاست نه رشد تقاضای نهایی.
در سایر بخشهای آسیا، صعود بازارهای سهام باعث بهبود فضای کلی ریسک شد، اما تحلیلگران انرژی محتاط ماندهاند. به باور آنها، بازگشت پایدار قیمت نفت تنها در صورتی شکل میگیرد که یا پیشرفت قابلتوجهی در مذاکرات تجاری آمریکا و چین حاصل شود یا اوپک+ سیگنال روشنی از توقف افزایش عرضه ارسال کند.
در حوزه سیاستگذاری، نگاهها به گزارش ماهانه اوپک دوخته شده که قرار است امروز منتشر شود. تحلیلگران انتظار دارند در این گزارش پیشبینی تقاضا برای نفت کاهش یابد و بر رشد عرضه از سوی تولیدکنندگان خارج از اوپک تأکید شود.
در آمریکا نیز دادههای هزینههای ساختوساز منتشر خواهد شد که میتواند تصویری غیرمستقیم از روند تقاضای داخلی ارائه دهد. همچنین، سخنرانی چند تن از مقامات بانکهای مرکزی اروپا ممکن است بر فضای کلی ریسک تأثیر بگذارد؛ هرچند در حال حاضر، عامل تعیینکننده اصلی برای نفت، تحولات تجاری آمریکا–چین و تنظیمات عرضه اوپک+ است.
تحلیل تکنیکال
شرایط فعلی بازار
قیمت نفت خام WTI در حال حاضر حدود ۵۹٫۳۷ دلار در هر بشکه معامله میشود؛ کمی بالاتر از سطوح حمایت فیبوناچی، پس از یک افت شدید دو هفتهای که چندین سطح حمایتی مهم را شکست. ساختار کلی قیمت در قالب یک کانال نزولی از اوایل جولای شکل گرفته و قیمت تاکنون بارها به مرزهای بالایی و پایینی این کانال واکنش نشان داده است.
آخرین موج نزولی زمانی شتاب گرفت که قیمت نتوانست بالای مقاومت ۶۲٫۴۸ دلار (سطح ۰٪ فیبوناچی از آخرین رالی نزولی) تثبیت شود و سپس میانگین متحرک ۲۰روزه را در محدوده ۶۳٫۶۵ دلار به پایین شکست؛ همین مسئله یک موج فروش تکنیکال را فعال کرد.
باندهای بولینگر بهطور قابلملاحظهای باز شدهاند و قیمت به باند پایینی چسبیده است؛ این نشانه یک روند نزولی قوی است، نه صرفاً نوسانات موقتی. همچنین قیمت از خط میانی کانال بلندمدت پایینتر رفته و به سمت کف کانال حرکت میکند؛ جایی که با فیبوناچی ۱۶۱٫۸٪ در سطح ۵۸٫۸۱ دلار همپوشانی دارد. این محدوده تاکنون باعث جذب خریداران کوتاهمدت شده، اما واکنشها کمقدرت بوده و فاقد کندلهای صعودی پرقدرت است؛ موضوعی که نشان میدهد هنوز نشانهای از بازگشت معنادار وجود ندارد.
از منظر حجم معاملات، در زمان ریزش قیمت، شاهد افزایش قابلتوجه حجم بودیم؛ این یعنی افت قیمت ناشی از تخلیه گسترده موقعیتها (liquidation) بوده نه یک ناهنجاری کمنقدینگی. شیب میانگین متحرک ۲۰روزه کاملاً منفی است و فاصله قیمت تا این میانگین افزایش یافته؛ نشانهای از تسلط مومنتوم نزولی بر بازار.
برای آنکه خریداران کنترل را دوباره بهدست بگیرند، قیمت باید دوباره به بالای محدوده ۶۰٫۲۱ دلار (Fib 100%) بازگردد و ترجیحاً ۶۱٫۰۸ دلار (Fib 61.8%) را بازپس گیرد؛ محدودهای که اکنون به عنوان مقاومت کلیدی عمل میکند.
سناریوی اصلی (ادامه روند نزولی)
در حال حاضر، سناریوی غالب بازار تداوم حرکت نزولی در چارچوب کانال نزولی است. اگر قیمت نتواند محدوده ۶۰ تا ۶۱ دلار را بازپس گیرد، احتمالاً فروشندگان دوباره ابتکار عمل را در دست میگیرند و قیمت بهسمت سطوح فیبوناچی بعدی حرکت میکند.
- سطح ۱۶۱٫۸٪ فیبوناچی در ۵۸٫۸۱ دلار نخستین خط دفاعی خریداران بوده است؛ اما بستهشدن روزانه زیر این سطح میتواند مسیر را بهسمت گسترش ۲۰۰٪ در ۵۷٫۹۴ دلار باز کند؛ این سطح با کف کانال نزولی و گره حجمی ماه می همپوشانی دارد.
- سطوح پایینتر شامل ۵۶٫۵۴ دلار (۲۶۱٫۸٪) و ۵۵٫۶۷ دلار (۳۰۰٪) هستند که با نقاط ساختاری کلیدی در سهماهه دوم سال منطبقاند.
شکست قطعی قیمت به زیر این سطوح احتمالاً ناشی از ترکیبی از اخبار منفی بنیادین (مثل شکست مذاکرات تجاری آمریکا–چین یا افزایش عرضه اوپک+) و ورود جریانهای پیرو روند (trend-following) خواهد بود.
از منظر ساختار قیمتی، ناتوانی بازار در حفظ سطح روانی ۶۰ دلار پس از سقوط هفته گذشته اهمیت زیادی دارد. این عدد معمولاً برای معاملهگران سفتهباز و تجاری بهعنوان نقطه عطف روانی عمل میکند. ناتوانی در نگهداشتن قیمت بالای این سطح، نشاندهنده چرخش موازنه قدرت بهسوی فروشندگان است. مگر اینکه یک محرک بنیادین قدرتمند وارد شود، احتمال غالب ادامه روند نزولی در همین کانال است.
اندیکاتورهای مومنتوم
مجموعه اندیکاتورها نیز این سناریوی نزولی را تأیید میکنند، اگرچه نشانههایی بسیار ابتدایی از کاهش شتاب نزولی دیده میشود:
- MACD: در ناحیه کاملاً منفی قرار دارد؛ هر دو خط MACD و سیگنال زیر محور صفر هستند و هیستوگرام همچنان منفی است. البته اندازه میلهها کمی کاهش یافته که نشانه افت سرعت نزول است، نه بازگشت روند.
- MFI (35.9): شاخص جریان نقدینگی در محدوده نزولی قرار دارد و بیانگر خروج پول از بازار است. هنوز به سطوح اشباع فروش نرسیده، اما در حال نزدیکشدن به محدودهای است که معمولاً خریداران متقابل وارد میشوند. فعلاً واگرایی صعودی مشخصی دیده نمیشود.
- ATR (1.59): دامنه نوسان واقعی میانگین افزایش یافته؛ این یعنی نوسان بالا در بستر یک روند نزولی، نه بازگشت میانگین.
در مجموع، اندیکاتورها نشان میدهند که اگرچه حرکت نزولی کشدار شده، اما هنوز سیگنال بازگشت روند وجود ندارد. مشاهده واگرایی صعودی در MACD یا MFI میتواند نخستین نشانه تغییر فاز باشد، ولی در حال حاضر فروشندگان بر بازار مسلطاند.
سطوح کلیدی
- مقاومت کوتاهمدت: ۶۰٫۲۱ دلار(کف قبلی قیمت) : ۶۱٫۰۸ دلار (Fib 61.8%)
- مقاومت اصلی: ۶۲٫۴۸ دلار (سقف نوسانی قبلی / Fib 0%)
- حمایت کوتاهمدت: ۵۸٫۸۱ دلار (Fib 161.8%) : ۵۷٫۹۴ دلار (Fib 200%)
- حمایتهای عمیقتر: ۵۶٫۵۴ دلار (Fib 261.8%) : ۵۵٫۶۷ دلار (Fib 300%)
این سطوح بهطور دقیق با ساختار کانال نزولی همراستا هستند. محدوده ۶۰ تا ۶۱ دلار مقاومت حیاتی برای رالیهای ناموفق است، در حالیکه محدوده ۵۸٫۸۰ دلار و پایینتر نواحی حمایتی ضعیفتری هستند که تقاضای ساختاری محدودی دارند.
سناریوی جایگزین (بازگشت صعودی غیرمحتمل)
سناریوی کماحتمال اما قابلتوجه، بازگشت قیمت به محدوده ۶۳ تا ۶۴ دلار است؛ مشروط بر اینکه قیمت بتواند بهطور پایدار بالای ۶۱٫۰۸ دلار تثبیت شود. در این صورت، موج پوشش فروش میتواند قیمت را بهسمت ۶۲٫۴۸ تا ۶۳٫۶۵ دلار بکشاند؛ جایی که میانگین متحرک ۲۰روزه و سقفهای قبلی قرار دارند.
تحقق این سناریو مستلزم یک محرک بنیادین قوی است؛ برای مثال:
- پیشرفت مشخص در مذاکرات آمریکا–چین
- سیگنال صریح اوپک+ مبنی بر کاهش تولید
- یا یک شوک ژئوپلیتیکی که عرضه را مختل کند
در غیر این صورت، احتمال وقوع این سناریو پایین است، اما چارچوبی مشخص برای ابطال دیدگاه نزولی ارائه میدهد.
چشمانداز بنیادی
چشمانداز بنیادین قیمت نفت در این هفته تحت تأثیر سه محور اصلی شکل میگیرد:
- تحولات سیاست تجاری ایالات متحده و چین و اثر آن بر احساس ریسک و انتظارات تقاضا
- متغیرهای واقعی بازار فیزیکی شامل مسیر عرضه اوپک و دادههای تجاری چین
- مجموعهای از دادههای اقتصاد کلان آمریکا و گزارشهای انرژی که بر موقعیتگیری فعالان بازار تا اواسط اکتبر اثر میگذارند
1. تنشهای تجاری آمریکا–چین و تغییر احساس بازار
ریزش شدید قیمت نفت طی دو هفته گذشته عمدتاً بهدلیل تشدید تنشهای تجاری میان واشنگتن و پکن بود. اعلام ناگهانی ترامپ مبنی بر اعمال تعرفههای ۱۰۰ درصدی بر کالاهای چینی و همچنین اعمال محدودیت صادرات نرمافزارهای حیاتی از ۱ نوامبر، موجی از رفتارهای ریسکگریز را در بازارها به راه انداخت.
اما در آخر هفته، ترامپ لحنی نرمتر اتخاذ کرد و از تمایل به مذاکره سخن گفت. پکن نیز با تأکید بر آمادگی برای گفتوگو واکنش نشان داد، هرچند هشدار داد در صورت اجرای تعرفهها، اقدامات تلافیجویانه پابرجا خواهد بود.
این چرخش روایی یکی از عوامل اصلی بازگشت تاکتیکی قیمت نفت در روز دوشنبه بود؛ چرا که بسیاری از معاملهگران پیشتر بدترین سناریو را در قیمتها لحاظ کرده بودند و اکنون با تغییر لحن، شروع به بستن موقعیتهای فروش خود کردهاند. با این حال، این رالی بیشتر ناشی از تغییر موقعیت (Positioning) است تا تغییر واقعی بنیادها.
در صورت نبود پیشرفت ملموس در مذاکرات، مانند تعلیق تعرفهها یا شروع رسمی گفتوگوها، ظرفیت صعودی قیمت محدود خواهد ماند. اهمیت این مسئله در آن است که ایالات متحده و چین بزرگترین مصرفکنندگان نفت در جهان هستند؛ بنابراین هرگونه وخامت در روابط تجاری بهطور مستقیم باعث بازنگری نزولی پیشبینیهای تقاضای جهانی میشود.
از سوی دیگر، اقدام تلافیجویانه چین در وضع عوارض بندری جدید بر کشتیهای آمریکایی از ۱۴ اکتبر، عملاً آینه اقدامات واشنگتن بود. این تصمیم باعث لغو مجموعهای از سفرهای دریایی و افزایش نرخ حملونقل شده است. گرچه این مسئله بهصورت فوری توازن عرضه و تقاضای جهانی نفت را تغییر نمیدهد، اما سطح جدیدی از اصطکاک عملیاتی را وارد بازار میکند که معمولاً از طریق افزایش پرمیوم ریسک در کرایه حمل و اسپردهای کوتاهمدت در قیمتها منعکس میشود.
2. سیگنالهای بازار فیزیکی: عرضه اوپک و دادههای تجاری چین
آخرین آمار تجارت خارجی چین که امروز منتشر شد، فراتر از انتظارات بود:
- صادرات (سالانه): رشد ۸٫۳٪ (در برابر پیشبینی ۶٪)
- واردات (سالانه): رشد ۷٫۴٪ (در برابر پیشبینی ۱٫۵٪)
- مازاد تجاری: ۹۰٫۴۵ میلیارد دلار، کمتر از پیشبینیها، عمدتاً بهدلیل جهش واردات
رشد واردات برای بازار نفت اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا بهطور تاریخی افزایش واردات چین با رشد تقاضای نفت خام، بهویژه در آستانه زمستان و دوره ذخیرهسازی پالایشگاهها، همبستگی دارد. با این حال، تحلیلگران هشدار میدهند بخشی از این افزایش ممکن است ناشی از شتاب در حمل محمولهها پیش از اعمال عوارض بندری ۱۴ اکتبر باشد، نه یک افزایش پایدار در تقاضای نهایی. اگر چنین باشد، احتمالاً در ماههای اکتبر و نوامبر، آمار واردات مجدداً تضعیف میشود و اثر صعودی فعلی تعدیل خواهد شد.
در سمت عرضه، گزارش ماهانه اوپک که ساعت ۱۴:۰۰ به وقت گرینویچ منتشر میشود، بهدقت زیر نظر فعالان بازار است. این گزارش احتمالاً شامل تجدیدنظر نزولی در برآورد رشد تقاضا و تأکید بر افزایش عرضه کشورهای غیرعضو خواهد بود.
در ماههای اخیر، اوپک و متحدانش (اوپک+) بهتدریج میزان تولید خود را افزایش دادهاند؛ روندی که همزمان با کاهش سرعت رشد تقاضا، نگرانیها در مورد بازگشت مازاد عرضه به بازار در سهماهه چهارم ۲۰۲۵ را تشدید کرده است.
معاملهگران بهویژه منتظرند ببینند اوپک در این گزارش آیا:
- پیشبینی رشد تقاضا را کاهش میدهد؟
- یا سیگنالهایی از احتمال محدود کردن تولید برای تثبیت قیمتها میدهد؟
هرگونه اشاره به احتمال کاهش تولید میتواند در کوتاهمدت از قیمت نفت حمایت کند، در حالیکه تداوم روند افزایش عرضه یا عدم تغییر سیاست، دیدگاه نزولی فعلی را تقویت خواهد کرد.
3. دادههای اقتصاد کلان آمریکا و گزارشهای انرژی
تقویم اقتصادی ایالات متحده در این هفته سنگین است و چندین انتشار کلیدی بهطور مستقیم بر انتظارات رشد، تقاضای انرژی و روند ذخایر تأثیر خواهد گذاشت:
- ۱۴:۰۰ GMT – مخارج ساختوساز آمریکا (آگوست): پیشبینی -۰٫۱٪ ماهانه است. ضعف در بخش ساختوساز میتواند بهطور غیرمستقیم نشاندهنده کاهش تقاضای صنعتی برای فرآوردههایی چون گازوئیل و نفت گرمایشی باشد. در مقابل، عدد بهتر از انتظار میتواند اندکی احساس بازار را بهبود دهد.
- ۱۷:۰۰ GMT – گزارش ماهانه اوپک: رویداد کلیدی سمت عرضه.
- گزارشهای هفتگی ذخایر نفت آمریکا (API سهشنبه، EIA چهارشنبه):
هفته گذشته ذخایر نفت خام آمریکا ۱٫۷۹ میلیون بشکه افزایش غیرمنتظره داشت و نرخ بهرهبرداری پالایشگاهها ۱٫۶٪ کاهش یافت. تکرار این روند، بهویژه در بنزین و فراوردههای میانی، میتواند نگرانیها نسبت به کاهش تقاضای داخلی در سهماهه چهارم را تقویت کند. - شاخصهای کلان آمریکا:
- PMI خدمات ISM (جمعه) و زیرشاخصهای سفارشات جدید و اشتغال، جهت تقاضای فرآوردهها را مشخص میکنند.
- کالاهای بادوام و سفارشات کارخانهای (پنجشنبه) ورودی مهمی برای مدل GDP آتلانتا فد هستند که در حال حاضر رشد ۳٫۸٪ را برای Q3 تخمین میزند.
- آمار تعدیل نیروی شرکتها، دادههای وام مسکن و شاخصهای بازار مسکن نیز تصویر دقیقتری از سمت تقاضا ارائه میدهند.
در صورتیکه این مجموعه دادهها نشانههایی از تضعیف تقاضای داخلی را در کنار افزایش ذخایر ارائه دهند، فشار بنیادین بر قیمت نفت WTI تشدید خواهد شد و با ساختار نزولی نمودار همراستا میشود.
۴. عوامل ژئوپلیتیکی و ملاحظات فصلی
در حالی که تنشهای تجاری و دادههای کلان اقتصادی در حال حاضر محرکهای اصلی بازار نفت محسوب میشوند، ریسکهای ژئوپلیتیکی همچنان یک عامل پنهان اما تأثیرگذار باقی مانده است.
اظهارات اخیر ترامپ مبنی بر اینکه آمریکا ممکن است موشکهای تاماهاوک دوربرد را در اختیار اوکراین قرار دهد ــ که قابلیت هدف قرار دادن عمق خاک روسیه را دارند ــ احتمال اقدامات تلافیجویانه از سوی تولیدکنندگان همپیمان روسیه در اوپک+ را افزایش داده است. چنین اقداماتی میتواند به شکلگیری اختلالات عرضه منطقهای منجر شود که در سناریوهای ریسک، معمولاً بهصورت افزایش پرمیومهای ژئوپلیتیکی در قیمت نفت بازتاب پیدا میکند.
در همین حال، آتشبس شکننده میان اسرائیل و حماس تاکنون پابرجا مانده و نگرانیهای کوتاهمدت از بابت اختلال عرضه در خاورمیانه را کاهش داده است. این امر باعث حذف بخشی از پریمیوم ریسک ژئوپلیتیکی از قیمت نفت شده است؛ پرمیومی که در ماههای گذشته نقش حمایتی مهمی برای قیمتها ایفا میکرد.
از منظر فصلی، بازار نفت اکنون وارد دوره انتقالی بین پایان فصل رانندگی تابستانی و شروع فصل تقاضای گرمایشی زمستانی در نیمکره شمالی شده است. این دوره معمولاً با کاهش فصلی تقاضا برای فرآوردههای پالایشی همراه است و اگر کاهش عرضه یا اختلالهای ژئوپلیتیکی قابلتوجهی رخ ندهد، میتواند فشار نزولی مضاعفی بر قیمت نفت خام وارد کند.
جمعبندی نهایی
بهطور کلی، تصویر بنیادین بازار نفت حتی با وجود بازگشت تاکتیکی اخیر قیمتها همچنان متمایل به سناریوی نزولی است:
- روایت جنگ تجاری آمریکا–چین در حال حاضر سیال و متغیر است اما هنوز هیچ تحول بنیادینی رخ نداده است؛ بنابراین رشد فعلی قیمتها بیشتر جنبه تاکتیکی دارد تا ساختاری.
- تراز عرضه و تقاضای فیزیکی همچنان سنگین است؛ اوپک و متحدانش در حال افزایش تولید هستند و رشد واردات چین احتمالاً بیشتر ناشی از پیشخور کردن تقاضا پیش از اجرای تعرفهها بوده است تا افزایش پایدار تقاضای نهایی.
- دادههای کلان آمریکا و گزارشهای ذخایر طی هفته پیشرو تعیین خواهند کرد که آیا این بازگشت موقتی است یا میتواند به یک دوره تثبیت قیمتی منجر شود.
در حال حاضر، مجموعه شواهد نشان میدهد که ریسکها بیشتر به سمت کاهش قیمت نفت در محدوده ۵۸ تا ۵۶ دلار متمایل است، مگر آنکه یا تحولات ژئوپلیتیکی غیرمنتظره یا تغییر سیاست معنادار از سوی اوپک محرک یک چرخش صعودی قدرتمند شود.
